Οι Κυριακές στη Θάλασσα, Μαργαρίτα Λυμπεράκη

       

Διαγραμμική απεικόνιση της ενότητας 
(μνημονική απεικόνιση – σχέδιο μαθήματος)
    Στόχος
*       
Να έρθουν οι μαθητές
σε επαφή με την ξένοιαστη ατμόσφαιρα των εκδρομών μας άλλης εποχής, έτσι όπως
τις ανακαλεί στη μνήμη της και τις αφηγείται μια ενήλικη πια γυναίκα, που
νοσταλγεί  το ευτυχισμένο εκείνο
οικογενειακό περιβάλλον.

Κύριοι θεματικοί άξονες
*       
Η χαρά και η γλυκιά
ανάμνηση της ξένοιαστης εφηβικής ζωής.
*       
Οικογενειακές σχέσεις
και προβλήματα.
*       
Η διαφορετικότητα των
χαρακτήρων
*       
Η διευρυμένη ελληνική
οικογένεια (γονείς,θείοι, ξαδέλφια)
.
  
  Βασικά στοιχεία μορφής και περιεχομένου
*       
Έντονη εικονοποιία
*       
Επιτυχημένες παρομοιώσεις
και μεταφορές
*       
Το χιούμορ και η
παρατηρητικότητα της ηρωίδας
*       
Σύντομες προτάσεις →
γρήγορος ρυθμός
*       
Χρήση Ενεστώτα
*       
Η νοσταλγική διάθεση
*       
Η  ευαισθησία, η αισιοδοξία και η καλοσύνη της
Κατερίνας
*       
Αυτοβιογραφικά
στοιχεία της αφήγησης
*       
Πρωτοπρόσωπη αφήγηση
*       
Ταύτιση αφηγητή και
συγγραφέα= ομοδιηγητικός αφηγητής

Νανούρισμα στο γιό μου, Ναζίμ Χικμέτ

Simon Wiffen

Ο γιος μου κρυολόγησε. Καίει στον πυρετό, ύπνος δεν τον παίρνει. Τα μάτια του βγάζουνε φωτιές. Κι η μάνα του: «Να νανουρίσω το μωρό μου», λέει. «Τι να του τραγουδήσω; “Νάνι νάνι το παιδί μου” ή το “Ας κοιμηθεί να μεγαλώσει κι ύστερα πασάς να γένει”;» Μα ούτε το ένα ούτε το άλλο.
Η μάνα του γιου μου έτσι θα ‘θελα να τον νανουρίσει:

Κοιμήσου, σπλάχνο μου, κοιμήσου• νάνι…
Στον ύπνο σου έρχεται μια θάλασσα απέραντη. Βουνά
τα κύματά της, φουσκώνουν αφρισμένα, λυσσομανάνε…

Κοιμήσου, σπλάχνο μου, κοιμήσου• νάνι…
Στον ύπνο σου έρχεται ένα καράβι, κι εσύ στη γέφυρα
του καπετάνιου. Στα δεξιά σου, το κύμα που χτυπιέται,
και στα ζερβά σου… Για δες το που σε πολεμάει…
Μα μη σε νοιάζει, γιε μου, μη φοβάσαι! Οι μηχανές δουλεύουνε
σαν την καρδιά σου. Το σκαρί γερό και το τιμόνι στα χέρια σου…

Κοιμήσου, σπλάχνο μου, κοιμήσου• νάνι…
Πελώρια αέρινη γέφυρα δένει τα περιγιάλια.
Στ’ αστραφτερό δοκάρι της εσύ αγναντεύεις.
Κοίτα κάτω, μη ζαλιστείς. Κοίτα πάνω,
το κεφάλι σου λες κι ακουμπάει στον ουρανό…

Κοιμήσου, σπλάχνο μου, κοιμήσου• νάνι…
Τι πολλά βιβλία είν’ αυτά; Όλα τα έχεις διαβάσει;
Ρυτίδες στο μέτωπό σου, τα μαλλιά σου κατάλευκα.
Τα μάτια σου είναι τα μόνα στη γη που έχουν καταλάβει.
Το πρόσωπό σου όμορφο σαν την αιωνιότητα.
Μην αμφιβάλλεις, μη φοβάσαι μη και δεν βρήκες ό,τι έψαχνες.
Διάβαζε πολεμώντας, διάβαζε αυτό που διαβάζεις
χωρίς να το ξεχωρίζεις από τη μάχη…

Κοιμήσου, σπλάχνο μου, κοιμήσου• νάνι…
Άκου• φωνές ακούς. Κοίτα τι όμορφα χρώματα που βλέπεις…
Τα χέρια σου χαϊδεύουν το μάρμαρο, και να, του δίνουν το πιο σταθερό,
το πιο ζωντανό σχήμα…

Κοιμήσου, σπλάχνο μου, κοιμήσου• νάνι…
Άφοβος σαν θαλασσινός, μάστορας δημιουργός,
φιλόσοφος γνώστης και καλλιτέχνης τολμηρός• έτσι να γίνεις…
Κοιμήσου, σπλάχνο μου, κοιμήσου• νάνι…

Ν. Χικμέτ, Το ερωτευμένο σύννεφο,
μτφρ. Έρα Σαββαΐδου, Ύψιλον




Ασκήσεις στα Δίπτωτα Ρήματα

Να βρείτε τα αντικείμενα των ρημάτων στις παρακάτω προτάσεις, να τα διακρίνετε σε άμεσα και έμμεσα και να τις μεταφράσετε.

α. Ἐδίδασκε αὐτὸν τὴν στρατηγίαν.
β. Οὗτος ἐμὲ τῶν πατρῴων  ἀπεστέρησεν.
γ. Ἐκώλυον τοῦ ἀγῶνος τοὺς Λακεδαιμονίους.
δ. Ἀθηναῖοι Σωκράτους θάνατον κατέγνωσαν (=καταλόγισαν /αποφάσισαν με δίκη).
ε. Κεράννυμι (= αναμειγνύω) ὕδωρ τῷ οἴνῳ.
στ. Ἔτι (=ακόμη) δὲ λέγω ὑμῖν καὶ τοῦτο.
ζ. Λυκομήδης ἐνεφύσησεν (εμφύσησε/ ενέπνευσε) θάρρος τοῖς Μαντινεῦσι.
η. Μὴ ἀφέλησθέ (=αφαιρέσετε) μου τόδε τὸ ἀργύριον.
θ. Τισσαφέρνης συμφορὰς τοὺς Ἕλληνας εἰργάσατο.
ι. Ὑμεῖς ἐμοῦ ἀκούσεσθε πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν.

Ερημωμένα Χωριά, Γιάννης Ρίτσος

Διαγραμμική
απεικόνιση του ποιήματος
(μνημονική
απεικόνιση-σχέδιο μαθήματος)
Στόχος:
Ø
Να συλλάβουν
οι  μαθητές την έντονη εικόνα της
καταστροφής, της ερήμωσης και της διάψευσης που άφησε πίσω της η κατάρρευση
του αλβανικού μετώπου, αλλά και γενικότερα ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος.
Ø
Να  γίνει αδρή συζήτηση για τους ιστορικούς
λόγους της υποχώρησης, ώστε να κατανοήσουν οι μαθητές πού έγκειται η
απογοήτευση των στρατιωτών και πού έγκειται η μαχητικότητά τους.
Ø
Να
τονιστεί το κουράγιο που είχαν οι άνθρωποι της εποχής να σταθούν όρθιοι μέσα
στην καταστροφή και να αντισταθούν ξανά εναντίον της υποδούλωση της πατρίδας
τους.
Κύριοι θεματικοί άξονες:
Ø
Το
πολεμικό τοπίο.
Ø
Η αίσθηση
της ήττας.
Ø
Η αντοχή
και η ψυχική δύναμη των ηττημένων.
Ø
Η ομοψυχία
των στρατιωτών
Βασικά στοιχεία μορφής και περιεχομένου:
Ø
Το
αγωνιστικό φρόνημα των Ελλήνων.
Ø
Η έντονη
εικονοποιία.
Ø
Η  χαλαρή νοηματική σύνδεση των εικόνων μεταξύ
τους
Ø
Τα δύο
χρονικά επίπεδα
Ø
Ο όρκος
των στρατιωτών
Ø
Η
ρεαλιστική περιγραφή της υποχώρησης.
Ø
Νεωτερικό
ποίημα
Ø
Καθημερινή
γλώσσα
Ø
Ποικιλία
εκφραστικών μέσων
Ø
Ποιητικοί
συμβολισμοί (η νύχτα, το φως, η σπίθα του τσιγάρων)

Και πάλι στο σχολείο, Ζωρζ Σαρρή


Διαγραμμική
απεικόνιση μαθήματος
(μνημονική
απεικόνιση-σχέδιο μαθήματος)
Στόχος:
Ø
Να
γνωρίσουν οι μαθητές ένα εφηβικό, αυτοβιογραφικό, μυθιστόρημα της Ζωρζ Σαρρή.
Ø
Να
συσχετίσουν την ατμόσφαιρα που επικρατούσε στην εκπαίδευση την παλαιότερη
εποχή με τις δικές τους εφηβικές και σχολικές εμπειρίες.
Ø
Να
συζητήσουν για το δέσιμο ανάμεσα στις ηρωίδες μίας ολόκληρης τάξης και να
θέσουν το ζήτημα της φιλίας στο σύγχρονο σχολείο
Κύριοι θεματικοί
άξονες:
Ø
Η
επιστροφή στο σχολείο μετά τις θερινές διακοπές.
Ø
Χαρακτήρες
κοριτσιών και φιλίες.
Ø
Κοινωνικές
συνθήκες και παιδαγωγικές  αντιλήψεις
της εποχής
Βασικά στοιχεία
μορφής και περιεχομένου:
Ø
Ο
«παντογνώστης» αφηγητής.
Ø
Αυτοβιογραφικά
στοιχεία
Ø
Η
αφηγήτρια- ηρωίδα Ζωρζ
Ø
Αληθινή
μαρτυρία της φιλίας δύο μεγάλων μας συγγραφέων (Σαρρή-Ζέη)
Ø
Ο
ενθουσιασμός για το σχολείο.
Ø
Ο
πόθος της διάκρισης (Ζωρζ-έκθεση)
Ø
Ο
συντηρητισμός και η προοδευτικότητα (Ερασμία-Κλάρα)
Ø
Τα
εφηβικά ενδιαφέροντα , μικρά και μεγάλα μυστικά
Ø
Η
κυριαρχία του διαλόγου
Ø
Οι
ελάχιστες αλλά ζωηρές περιγραφές
Ø
Η
προφορικότητα της γλώσσας
Ø
Το
ζωντανό ύφος.
Ø
Ο
λυρισμός της έκθεσης και ο πλούτος αισθητικών μέσων

Η επιστροφή του Αντρέα, Ηλίας Βενέζης


Διαγραμμική απεικόνιση μαθήματος
(μνημονική απεικόνιση-σχέδιο μαθήματος)


Στόχος:

Ø
Να γνωρίσουν οι
μαθητές ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα γραφής του Ηλία Βενέζη, ο οποίος αντλεί τα
θέματά του κυρίως από την περιοχή του μικρασιατικού ελληνισμού και τις
συνέπειες της καταστροφής του 1922.
Ø
Να ενδιαφερθούν και
να ερευνήσουν για την ιστορική πραγματικότητα, η οποία διαφαίνεται μέσα από το
«παραμύθι» που αφηγείται ο Αντρέας στη μητέρα του αδικοχαμένου φίλου του.
Ø
Να
προβληματιστούν για το διαχρονικό ζήτημα των προσφύγων και των «αγνοουμένων».


Κύριοι θεματικοί άξονες:

Ø
Η οδυνηρή
εμπειρία της αιχμαλωσίας.
Ø
Η αγωνία για την
τύχη των αγνοουμένων.
Ø
Το δράμα  της μάνας Το δράμα του «επιζώντος».
Ø
Η αγαθοποιός
λειτουργία του παραμυθιού

Βασικά στοιχεία μορφής και περιεχομένου:

Ø
Οι συνέπειες της
μικρασιατικής καταστροφής.
Ø
Η γραφή του Ηλία
Βενέζη, απλή καλλιεργημένη δημοτική, πλούσια εκφραστικά μέσα
Ø
Ο γρήγορος
διάλογος.
Ø
Η αιχμαλωσία.
Ø
Αφηγηματικοί
τρόποι: αφήγηση, περιγραφή, σχόλιο, διάλογος
Ø
Η αναχρονία και η
αναδρομική αφήγηση
Ø
Η λειτουργία του
παραμυθιού
Ø
Η αντίθεση
μακαριότητας του παραμυθιού και πρώτης ενότητας
Ø
Η τραγική
ειρωνεία
Ø
Το αντιπολεμικό
μήνυμα του παραμυθιού

Πίνοντας ήλιο κορινθιακό, Οδυσσέας Ελύτης


Διαγραμμική
απεικόνιση της ενότητας
(μνημονική
απεικόνιση-σχέδιο του μαθήματος)
Στόχος
*       
Να
αναδειχτεί η ειδική σχέση του ανθρώπου (και του ποιητή) με το ελληνικό
μεσογειακό τοπίο.
*       
Να γνωρίσουν
 οι μαθητές βασικά σύμβολα  της ποιητικής τέχνης του Ελύτη
*       
Να
παρατηρήσουν τις εμφανείς διαφορές  του
ποιήματος από ένα παραδοσιακό ποίημα
Κύριοι θεματικοί άξονες του
ποιήματος
*     
   Ο άνθρωπος είναι οργανικά δεμένος με τη
φύση
*     
   Το ελληνικό τοπίο και οι ποικίλες ομορφιές
του (θάλασσα- στεριά)
*     
    Η χαρά της ζωής 
*     
   Η ελληνική φύση καλλιεργεί τη φιλοπαίγμονα
διάθεση του Έλληνα
*     
   Το όραμα ενός καλύτερου κόσμου

Βασικά στοιχεία μορφής και
περιεχομένου
*       
Λυρικό
ποίημα
*       
Λυρισμός=
έκφραση συναισθημάτων
*       
Η συντομία
του ποιήματος
*       
Δείγμα Νεωτερικής
ποίησης- άρνηση παραδοσιακού στίχου
*       
Έντονη
εικονοποιία
*       
Συναισθηματικός
ειρμός εικόνων και όχι λογικός
*       
 Τολμηρές μεταφορές
*       
Η
υπαινικτική χρήση της γλώσσας (το παιχνίδι μεταφοράς και κυριολεξίας)
*       
Σύμβολα
και ποιητική αλληγορία:
     (ψαλμός
ήλιου, τάμα ψάρι,  κόσμος στα μέτρα της
καρδιάς)
*       
Η
πολύτροπη σχέση του ανθρώπου με τη φύση- μέθεξη με τη φύση
*       
Η ποιητική
εμμονή του Ελύτη με τον ήλιο και το ελληνικό φως
*       
Η
ουσιωδέστερη προσφορά της φύσης: τόνωση αισιοδοξίας και οραματισμός 

Η τρίπλα των ονείρων, Δημήτρης Μίγγας


Διαγραμμική
απεικόνιση μαθήματος
(μνημονική
απεικόνιση-σχέδιο μαθήματος)
Στόχος:
Ø
Να
αναφερθούμε στο πιο δημοφιλές άθλημα, το ποδόσφαιρο, μέσα από μια γλυκόπικρη
ανθρώπινη ιστορία.
Ø
Να παρακολουθήσουν
και να συζητήσουν οι μαθητές τη μεγάλη κοινωνική απήχηση των ομαδικών
αθλημάτων και ιδιαίτερα του ποδοσφαίρου
Ø
Να
διδαχτεί ή να επαναληφθεί το διήγημα ως γραμματειακό είδος δεδομένου ότι η «τρίπλα
των ονείρων» είναι αντιπροσωπευτικό δείγμα καθώς συγκεντρώνει τα
ουσιωδέστερα  χαρακτηριστικά του.
Κύριοι θεματικοί άξονες:
Ø
Η
προσωπική ιστορία και παρακμιακή κατάσταση του Αρούκατου.
Ø
Το
ποδόσφαιρο ως αθλητική δραστηριότητα και η ανταπόκριση του ευρέος κοινού
(φίλαθλοι και ερασιτέχνες ποδοσφαιριστές) σε αυτό.
Ø
Η
συναισθηματική συμμετοχή στο άθλημα.
Ø
Η
συμβολική πραγματοποίηση ενός ονείρου του Αρούκατου μέσα από την τρίπλα  του Μπλάνκο.
Βασικά στοιχεία μορφής και περιεχομένου:
Ø
Η
τριτοπρόσωπη αφήγηση.
Ø
Η αναδρομή
στο παρελθόν.
Ø
Ο λιτός
λόγος, η άμεση γλώσσα.
Ø
Ο ζωντανός
λαϊκός  χαρακτήρας του ήρωα
Ø
Οι
κινηματογραφικές εικόνες
Ø
Ετεροδιηγητικός
αφηγητής
Ø
Αναδρομική,
γραμμική  αφήγηση

Η επιστροφή του Αντρέα, Ηλίας Βενέζης

                     

Διαγραμμική
απεικόνιση μαθήματος
(μνημονική
απεικόνιση-σχέδιο μαθήματος)
Στόχος:
Ø
Να
γνωρίσουν οι μαθητές ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα γραφής του Ηλία Βενέζη, ο
οποίος αντλεί τα θέματά του κυρίως από την περιοχή του μικρασιατικού
ελληνισμού και τις συνέπειες της καταστροφής του 1922.
Ø
Να
ενδιαφερθούν και να ερευνήσουν για την ιστορική πραγματικότητα, η οποία
διαφαίνεται μέσα από το «παραμύθι» που αφηγείται ο Αντρέας στη μητέρα του
αδικοχαμένου φίλου του.
Ø
Να
προβληματιστούν για το διαχρονικό ζήτημα των προσφύγων και των «αγνοουμένων».
Κύριοι θεματικοί άξονες:
Ø
Η οδυνηρή
εμπειρία της αιχμαλωσίας.
Ø
Η αγωνία
για την τύχη των αγνοουμένων.
Ø
Το
δράμα  της μάνας Το δράμα του «επιζώντος».
Ø
Η
αγαθοποιός λειτουργία του παραμυθιού
Βασικά στοιχεία μορφής και περιεχομένου:
Ø
Οι
συνέπειες της μικρασιατικής καταστροφής.
Ø
Η γραφή
του Ηλία Βενέζη, απλή καλλιεργημένη δημοτική, πλούσια εκφραστικά μέσα
Ø
Ο γρήγορος
διάλογος.
Ø
Η
αιχμαλωσία.
Ø
Αφηγηματικοί
τρόποι: αφήγηση, περιγραφή, σχόλιο, διάλογος
Ø
Η αναχρονία
και η αναδρομική αφήγηση
Ø
Η
λειτουργία του παραμυθιού
Ø
Η αντίθεση
μακαριότητας του παραμυθιού και πρώτης ενότητας
Ø
Η τραγική
ειρωνεία
Ø
Το
αντιπολεμικό μήνυμα του παραμυθιού

“Αθήνα” Νίκος Αλέξης Ασλάνογλου- “Η πόλη” Αμαλίας Τσακνιά

           

Διαγραμμική απεικόνιση της ενότητας
(μνημονική απεικόνιση – σχέδιο μαθήματος
    Στόχος
*       
Να συνδέσουν οι μαθητές την καταθλιπτική
διάθεση , που εκφράζεται και στα δύο ποιήματα με την αρνητική όψη των
σύγχρονων μεγαλουπόλεων
*       
Να συνειδητοποιήσουν ότι το
περιβάλλον μπορεί να γίνει αιτία νοσηρών φαινομένων στην ατομική και
κοινωνική ζωή
 Κύριοι
θεματικοί άξονες
*       
Το απρόσωπο και αφιλόξενο αστικό
περιβάλλον
*       
Το άγχος και η πίεση στην πόλη
*       
Η μοναξιά και η κοινωνική απομόνωση.
  
 
Βασικά στοιχεία μορφής και
περιεχομένου
*       
Νεωτερικά ολιγόστιχα ποιήματα
*       
Ο χρόνος στα δύο ποιήματα: πρωινό
στην Αθήνα # νύχτα στην Πόλη
*       
Ο χώρος στα δύο ποιήματα: μια πόλη σε
απόλυτη μοναξιά # μια πόλη σε συνεχή κίνηση
*       
Η νεκρή πόλη # η άγρυπνη πόλη
*       
Η μεταπολεμική Αθήνα
*       
Τα σύμβολα της Αθήνας: πρωινό με τις άδειες καρέκλες, ερειπωμένα παράθυρα,
μυρωδιά γκαζιού, κίτρινη λαδομπογιά
*       
Τα σύμβολα της Πόλης: το κουλουριασμένο φίδι, ο αναστεναγμός
*       
Ο πολλαπλός συμβολισμός του
κουλουριασμένου φιδιού
*       
Η αστικοποίηση στη χειρότερη εκδοχή
της έχει ολέθριες συνέπειες:

Φόρτωση περισσότερων

This site is protected by wp-copyrightpro.com